Inhoudsopgave

Een koffiezetapparaat ontkalken doe je door het apparaat te vullen met een ontkalkingsmiddel verdund in water, het ontkalkcycluus te starten (of handmatig door te spoelen) en daarna meerdere keren door te spoelen met schoon water. Hoe vaak je dat moet doen, hangt af van hoe hard het water in jouw regio is en hoe vaak je koffie zet. Als vuistregel: bij normaal gebruik één keer per één à drie maanden.

Kalk is een natuurlijk bijproduct van kraanwater. Het slaat neer op de verwarmingselementen en interne slangen van je apparaat. Dat kost meer energie, vertraagt de doorlooptijd en tast uiteindelijk de smaak van je koffie aan. Ontkalken houdt je apparaat langer in goede conditie.

Welk middel gebruik je voor het ontkalken?

Gebruik bij voorkeur een ontkalkingsmiddel dat speciaal voor koffiezetapparaten is gemaakt. Dat zijn er twee soorten: vloeibare ontkalkingsvloeistof en ontkalkingstabletten. Beide los je op in water en voer je via het waterreservoir door het apparaat.

Azijn wordt vaak als goedkoop alternatief genoemd, maar dat is niet verstandig. Azijn laat een geur en smaak achter die moeilijk weg te spoelen is, en het kan rubberonderdelen en afdichtingen in je apparaat aantasten. Hetzelfde geldt voor citroenzuur uit de keuken: het lijkt mild, maar het is niet getest op de materialen in je specifieke apparaat. Fabrikanten adviseren dan ook om dit soort middelen te vermijden.

Sommige merken, zoals Philips, De’Longhi en Nespresso, verkopen eigen ontkalkingsmiddelen. Die zijn afgestemd op hun machines en geven in sommige gevallen meer garantie. Je kunt ook merkloze alternatieven gebruiken, zolang ze specifiek voor koffieapparaten zijn bedoeld en de juiste dosering aangeven.

Koffiezetapparaat ontkalken: stap voor stap

De exacte stappen verschillen per type apparaat. Toch is de basisaanpak voor de meeste filterkoffiezetapparaten en padmachines vrijwel gelijk:

  • Verwijder het filter of de koffiecapsule en zorg dat het apparaat leeg is.
  • Los het ontkalkingsmiddel op in water, volgens de dosering op de verpakking. Vul daarmee het waterreservoir.
  • Zet een lege kan of bak onder de uitloop.
  • Start het ontkalken. Veel apparaten hebben een aparte ontkalkingsknop of -modus. Als dat niet het geval is, zet je gewoon een brouwcyclus in gang zonder koffie.
  • Laat het apparaat eventueel halverwege pauzeren (sommige handleidingen adviseren 15 tot 30 minuten wachten zodat het middel goed inwerkt).
  • Spoel het apparaat daarna twee tot drie keer door met alleen schoon water, zodat er geen ontkalkingsresten achterblijven.

Voor volautomaten en espressomachines is het proces iets uitgebreider. Die hebben vaak een eigen ontkalkcyclus die je via het menu activeert. Volg altijd de handleiding van jouw specifieke model, want sommige machines raken in de war of lopen schade op als je de stappen niet in de juiste volgorde uitvoert.

Hoe vaak is ontkalken nodig?

Dat hangt sterk af van de waterhardheid in jouw woonplaats. In gebieden met hard water (zoals grote delen van Noord-Holland, Utrecht en Zeeland) kalkt een apparaat sneller aan dan in regio’s met zachter water. Bij hard water is ontkalken eens per maand realistisch. Bij zacht water kun je langer wachten, soms drie maanden of meer.

Veel moderne koffiezetapparaten geven zelf een seintje wanneer het tijd is om te ontkalken, via een lampje of een melding op het display. Dat is een betrouwbare indicator. Wacht niet te lang als het lampje brandt: hoe dikker de kalklaag, hoe meer moeite het middel heeft om alles te verwijderen.

Wat je beter kunt vermijden

Naast azijn en ongeschikte huismiddelen zijn er nog een paar valkuilen. Gebruik nooit méér ontkalkingsmiddel dan de verpakking aangeeft. Een hogere concentratie lost kalk niet sneller op, maar vergroot wel de kans op beschadiging van onderdelen. Sla ook de naspoelstappen niet over: restanten van ontkalkingsvloeistof smaken bitter en zijn niet bedoeld voor consumptie.

Ontkalken vervangt ook niet het schoonmaken van andere onderdelen. Het waterreservoir, de kan en het koffiezetfilter hebben apart onderhoud nodig. Dat is een ander verhaal dan ontkalken.

Regelmatig ontkalken is de makkelijkste manier om je apparaat langer mee te laten gaan en je koffie beter te laten smaken. Kwartier werk, een paar keer per jaar: dat is de moeite meer dan waard.