Kalk in water per gemeente: zo hard is het water bij jou thuis

De hoeveelheid kalk in water verschilt sterk per gemeente in Nederland. In het ene gebied drink je zacht water met minder dan 10 °dH (Duitse hardheidsgraden), terwijl het water in een andere gemeente meer dan 25 °dH kan bevatten. Die hardheid hangt af van de bodemgesteldheid en de waterbron die jouw gemeente gebruikt.

Wil je weten hoe hard het water precies is bij jou in de buurt, dan is de postcode of gemeentenaam je startpunt. Hieronder lees je welke regio’s te maken hebben met hard water, waarom dat zo is, en wat je er praktisch mee kunt.

Kalk in water per gemeente: de grote verschillen in Nederland

Nederland verdeelt waterhardheid ruwweg in vier zones: zacht (0 tot 8,4 °dH), matig hard (8,4 tot 14 °dH), hard (14 tot 21 °dH) en zeer hard (meer dan 21 °dH). Welke categorie jouw gemeente heeft, hangt bijna altijd samen met de waterbron.

• Zacht water: gemeenten die drinkwater halen uit duingebieden of uit grote rivieren na uitgebreide zuivering, zoals delen van Noord-Holland en Zeeland. Denk aan gebieden rondom Dunea en PWN.
• Matig hard water: veel gemeenten in Friesland, Drenthe en Overijssel vallen in deze categorie. Het water komt vaak uit grondwater uit zandlagen.
• Hard water: typisch voor gemeenten in Utrecht, Gelderland en delen van Noord-Brabant, waar kalkrijke grondlagen het water beïnvloeden.
• Zeer hard water: dit komt voor in delen van Limburg en Zuid-Holland, zoals de regio’s rond Den Haag en Rotterdam, waar het water soms richting de 25 °dH gaat.

De waterbedrijven die actief zijn in jouw regio, zoals Vitens, Evides, Dunea, WML of PWN, publiceren de hardheidswaarden per leveringsgebied. Omdat gemeentegrenzen en leveringsgebieden niet altijd gelijk lopen, kan de hardheid zelfs binnen één gemeente licht verschillen.

Waarom verschilt de hardheid zo sterk per gemeente?

De hoeveelheid kalk in water wordt bepaald door de hoeveelheid calcium en magnesium die het water onderweg opneemt. Grondwater dat door kalk- of krijtlagen stroomt, neemt veel van deze mineralen op. Oppervlaktewater uit rivieren zoals de Maas of de Rijn bevat van nature ook kalkdeeltjes, maar wordt bij zuivering deels ontharden.

Gemeenten in laaggelegen, kleirijke gebieden of vlak bij de kust hebben vaak zachter water, simpelweg omdat de bodemsamenstelling minder kalkhoudend is. Gemeenten op de hogere zandgronden of boven kalksteenlagen, zoals in Limburg, hebben bijna altijd harder water. De gemeente zelf heeft daarin weinig te kiezen: het waterbedrijf past de bron aan op wat beschikbaar is in de regio.

Wat merk je thuis van hard of zacht water?

Hard water laat witte kalkafzetting achter op kranen, in de waterkoker en in de wasmachine. In gemeenten met zeer hard water, boven de 20 °dH, zie je deze aanslag snel. Een waterkoker in zo’n regio kan al na een paar weken een witte laag vertonen. Zacht water spoelt zeep beter weg en laat minder sporen achter op glazen en tegels.

Voor apparaten maakt het verschil. Een wasmachine of afwasmachine in een gemeente met hard water verkalkt sneller. Fabrikanten adviseren in zulke regio’s meer onthardingszout te gebruiken. In gemeenten met zacht water kun je juist minder zout doseren, anders werkt de onthardingsfunctie averechts.

Hoe zoek je de hardheid van jouw gemeente op?

De makkelijkste manier is via de website van jouw waterbedrijf. Elk groot waterbedrijf in Nederland biedt een postcode- of gemeentezoekopdracht aan. Je vult je postcode in en ziet direct de actuele hardheidswaarde voor jouw adres. De waarden worden uitgedrukt in °dH, mmol/l of Franse graden (°fH), afhankelijk van de site.

Een paar oriënterende voorbeelden op basis van bekende leveringsgebieden:

Let op: dit zijn indicaties op basis van bekende gebiedskenmerken, geen officieel gecertificeerde metingen. Voor je exacte adres geldt altijd de meting van je waterbedrijf.

Wat kun je doen bij hard water in jouw gemeente?

Woon je in een gemeente met hard water, dan heb je een paar praktische opties. Een waterontharder op de hoofdleiding verwijdert kalk voordat het water je apparaten bereikt. Dat is een grotere investering, maar beschermt alle apparaten tegelijk. Een goedkoper alternatief is een waterfilterkan voor drinkwater, of ontkalker voor specifieke apparaten zoals de waterkoker.

Gebruik je de vaatwasser of wasmachine in een regio met hard water? Stel dan de onthardingsinstelling hoger in en gebruik de aanbevolen hoeveelheid vaatwasmiddel- of waspoederdosering voor hard water. Dat staat meestal in de handleiding, ingedeeld per hardheidscategorie.

Kijk voor de precieze hardheidswaarde van jouw gemeente op de website van jouw waterbedrijf, via je postcode. Die waarde is altijd actueler en specifieker dan een algemeen regionaal gemiddelde.