Inhoudsopgave

Kalk in water is opgelost calcium en magnesium, afkomstig uit de bodem waar het grondwater doorheen stroomt. Hoe meer van deze mineralen er in het water zitten, hoe harder het water is. Kalk zelf is dus geen vuil of chemisch toevoegsel, maar een natuurlijk onderdeel van drinkwater.

Of je er last van hebt, hangt sterk af van de hoeveelheid. Een klein beetje kalk is volkomen normaal en zelfs goed voor je. Grote hoeveelheden laten zichtbare aanslag achter en zorgen voor problemen in je huishouden. Hieronder lees je precies wat kalk in water is, waar het vandaan komt en wat je ervan merkt.

Wat is kalk in water precies?

Wanneer regenwater door de bodem zakt, lost het mineralen op uit gesteente zoals kalksteen en krijt. De twee belangrijkste zijn calciumcarbonaat en magnesiumcarbonaat. Die stoffen komen zo in het grondwater terecht en uiteindelijk in je drinkwater. In de waterbehandeling worden ze niet volledig verwijderd, want calcium en magnesium zijn mineralen die je lichaam nodig heeft.

De hoeveelheid kalk in water wordt uitgedrukt in “hardheid”. Die hardheid meet je in Franse graden (°fH) of in millimol per liter (mmol/l). Water tot ongeveer 15 °fH geldt als zacht, water boven de 25 °fH als hard. In Nederland verschilt de hardheid sterk per regio: in kustgebieden is het water doorgaans harder dan in de hogere zandgronden.

Waar komt de witte aanslag vandaan?

Het witte, korrelige laagje dat je ziet op de waterkoker, kraan of douche is neergeslagen calciumcarbonaat. Dat gebeurt doordat water verwarmd wordt of verdampt. Bij hogere temperaturen kan het water de opgeloste kalk niet meer vasthouden en slaat die neer als een harde laag. Hoe harder het water, hoe sneller die aanslag zich opbouwt.

In een waterkoker zie je dit het duidelijkst: na een paar weken vormt zich een wit vlokkerig laagje op de bodem en het verwarmingselement. Datzelfde principe speelt in de wasmachine, boiler en vaatwasser, al is het daar minder zichtbaar.

Is kalk in drinkwater schadelijk?

Kalk in drinkwater is niet schadelijk voor de gezondheid. Calcium is een bouwstof voor botten en tanden, en magnesium speelt een rol bij de spierfunctie. Je haalt via drinkwater weliswaar niet je volledige dagelijkse behoefte aan deze mineralen, maar hard water levert dus wel een kleine bijdrage. Ook voor planten en dieren vormt kalk in water geen gevaar.

Wat wél vervelend kan zijn, is de smaak. Hard water smaakt anders dan zacht water: wat zwaarder of vlakker. Sommige mensen vinden dit onaangenaam, anderen merken nauwelijks verschil. De smaak is een kwestie van persoonlijke voorkeur, geen gezondheidskwestie.

Wat merk je van kalk in huis?

De praktische gevolgen van kalk in water zijn voor de meeste mensen herkenbaar:

  • Witte vlekken op kranen, spiegels en glazen.
  • Aanslag in de waterkoker, koffiezetapparaat en boiler.
  • Zeep schuimt minder goed, omdat kalk reageert met zeep en een onoplosbare verbinding vormt.
  • Wasmiddel en afwasmiddel werken minder efficiënt bij hard water.
  • Op lange termijn kan kalkafzetting in leidingen en apparaten de levensduur verkorten.

Deze effecten zijn niet gevaarlijk, maar wel lastig en kunnen op termijn kosten met zich meebrengen, zeker als apparaten vaker onderhoud nodig hebben of eerder vervangen moeten worden.

Hoe hard is het water bij jou thuis?

De hardheid van leidingwater verschilt per gemeente. Je waterbedrijf is verplicht die informatie openbaar te maken. Op de website van jouw waterbedrijf kun je eenvoudig opzoeken hoe hard het water in jouw postcodegebied is. Je kunt de hardheid ook zelf meten met een teststrip, die bij tuincentra en doe-het-zelfzaken te koop is.

Kalk in water is kortom een volkomen natuurlijk verschijnsel. Het is niet schadelijk, maar wel de moeite waard om te weten hoe hard het water bij jou is. Zo weet je wat je kunt verwachten van aanslag op apparaten en of extra onderhoud of een aanpassing in huis zinvol is voor jouw situatie.