Inhoudsopgave

Schoonmaken verwijdert vuil, maar desinfecteren gaat een stap verder: het maakt schadelijke micro-organismen zoals bacteriën, schimmels en virussen onschadelijk. Dat is precies wat desinfecteren betekent. Je ziet het oppervlak er daarna misschien niet anders uitzien, maar de onzichtbare gevaren zijn grotendeels verdwenen.

Wat is het verschil tussen reinigen en desinfecteren?

Reinigen en desinfecteren zijn twee aparte stappen. Bij reinigen verwijder je zichtbaar vuil, stof en vet. Je maakt een oppervlak schoon, maar bacteriën en virussen blijven grotendeels achter. Bij desinfecteren gebruik je een middel dat die micro-organismen doodt of onschadelijk maakt.

Het is belangrijk om te weten dat desinfecteren beter werkt als je een oppervlak eerst reinigt. Als er nog veel vuil op zit, kunnen desinfectiemiddelen minder goed bij de bacteriën en virussen komen. Reinigen komt dus altijd eerst, desinfecteren daarna.

Wanneer is desinfecteren nodig?

In veel situaties is gewoon schoonmaken genoeg. Maar er zijn momenten waarop desinfecteren echt zinvol is:

  • Na contact met een open wond of bloed.
  • Als iemand in huis ziek is en je wil voorkomen dat anderen besmet raken.
  • In de keuken na het werken met rauw vlees of vis.
  • Op plekken die veel worden aangeraakt, zoals deurknoppen en lichtschakelaars, als iemand een besmettelijke ziekte heeft.
  • In een zorgomgeving, waar infectiepreventie een grote rol speelt.

In een gewone huishoudelijke situatie zonder zieke mensen is dagelijks desinfecteren van alle oppervlakken niet nodig. Overmatig gebruik van desinfectiemiddelen kan bovendien de normale bacteriën in je huis verstoren en is niet goed voor het milieu.

Hoe werkt een desinfectiemiddel?

Een desinfectiemiddel bevat werkzame stoffen die de celwand of het erfelijk materiaal van micro-organismen beschadigen. Daardoor kunnen bacteriën, schimmels of virussen zich niet meer vermenigvuldigen of overleven. Veel voorkomende werkzame stoffen zijn alcohol, chloor en waterstofperoxide.

Een punt dat mensen vaak vergeten: een desinfectiemiddel heeft inwerktijd nodig. Om een virus te doden, moet het middel minstens een minuut in contact zijn met het oppervlak. Als je het direct wegveegt, heeft het middel zijn werk niet goed kunnen doen. Lees altijd de gebruiksaanwijzing op de verpakking om te weten hoe lang het product moet inwerken.

Zo desinfecteer je een wond stap voor stap

Bij een kleine wond is desinfecteren een belangrijk onderdeel van de eerste hulp. Zo pak je het aan:

  • Was eerst je handen grondig met water en zeep.
  • Spoel de wond schoon met stromend water om vuil en bacteriën te verwijderen.
  • Dep de wond droog met een schoon gaasje of doekje. Niet wrijven.
  • Breng een desinfectiemiddel aan, zoals jodium of chloorhexidine, met een gaasje of wattenstaafje.
  • Laat het middel even inwerken voor je de wond afdekt.
  • Dek de wond af met een steriel pleister of wondverband.

Bij diepe of ernstige wonden, of als de wond tekenen van infectie vertoont zoals roodheid, zwelling of pus, is het verstandig om een arts te raadplegen.

Welke desinfectiemiddelen zijn er?

Er zijn verschillende soorten desinfectiemiddelen, elk geschikt voor een ander doel. Op de verpakking staat altijd of het product is bedoeld voor huid, wonden of oppervlakken. Gebruik nooit een middel voor oppervlakken op de huid, en andersom.

Voor wonden en huid zijn jodiumoplossing en chloorhexidine veelgebruikte opties. Voor oppervlakken in huis zijn alcoholoplossingen en middelen op basis van chloor gangbaar. Alcohol met een concentratie van ten minste 70 procent is effectief tegen veel bacteriën en virussen. Een chlooroplossing wordt ook gebruikt voor oppervlakken, maar kan sommige materialen beschadigen.

Kies altijd een middel dat is afgestemd op wat je wil desinfecteren. Producten die op het etiket aangeven dat ze desinfecteren worden ook wel desinfectantia of desinfectiemiddelen genoemd.

Veilig omgaan met desinfectiemiddelen

Desinfectiemiddelen zijn krachtige stoffen. Gebruik ze daarom altijd volgens de aanwijzingen op de verpakking. Een paar praktische punten:

  • Bewaar desinfectiemiddelen uit de buurt van kinderen.
  • Gebruik handschoenen als je gevoelige huid hebt of grote oppervlakken behandelt.
  • Zorg voor goede ventilatie, want sommige middelen geven dampen af.
  • Meng nooit verschillende desinfectiemiddelen, dit kan gevaarlijke reacties geven.
  • Gebruik niet meer middel dan nodig. Meer is niet altijd beter.

Desinfecteren is een nuttig hulpmiddel bij het voorkomen van infecties, maar vraagt om een bewuste aanpak. De juiste keuze van middel, de juiste toepassing en voldoende inwerktijd maken het verschil tussen een effectieve behandeling en een onnodige chemische belasting.

Veelgestelde vragen

Is desinfecteren hetzelfde als steriliseren?
Nee, desinfecteren en steriliseren zijn niet hetzelfde. Bij desinfecteren maak je de meeste micro-organismen onschadelijk, maar niet alle. Bij steriliseren worden alle micro-organismen, inclusief sporen, volledig vernietigd. Sterilisatie is nodig voor medische instrumenten die in het lichaam worden gebruikt.

Moet ik eerst schoonmaken voordat ik ga desinfecteren?
Ja, het is aan te raden om een oppervlak eerst te reinigen en daarna pas te desinfecteren. Als er nog vuil of vet op een oppervlak zit, kan het desinfectiemiddel minder goed doordringen tot de micro-organismen eronder. Schoonmaken en daarna desinfecteren geeft het beste resultaat.

Hoe lang moet een desinfectiemiddel inwerken?
Een desinfectiemiddel heeft tijd nodig om te werken. Om een virus te doden moet het middel minstens een minuut in contact blijven met het oppervlak of de wond. Sommige middelen vragen nog meer tijd. Kijk altijd op de verpakking voor de aanbevolen inwerktijd van het specifieke product dat je gebruikt.

Kan ik desinfectiemiddelen gewoon door het afvoer spoelen?
Het is beter om desinfectiemiddelen niet zomaar en in grote hoeveelheden door het riool te spoelen. Ze kunnen het waterleven en de werking van rioolwaterzuivering beïnvloeden. Gebruik niet meer dan nodig en volg de aanwijzingen op de verpakking voor het weggooien van resten.