Inhoudsopgave

Desinfecteren is iets wat veel mensen dagelijks doen, soms zonder er bij na te denken. Je wast je handen na een toiletbezoek, reinigt een wond na een val of poets het aanrecht schoon na het bereiden van rauw vlees. Maar wat gebeurt er precies als je een oppervlak of wond ontsmet? En doe je het wel op de goede manier? Het antwoord daarop maakt een groot verschil voor je gezondheid en die van de mensen om je heen.

Wat er gebeurt bij het ontsmetten van oppervlakken en wonden

Micro-organismen zoals bacteriën, schimmels en virussen leven overal om ons heen. Op keukenwerkbladen, deurknoppen, maar ook op de huid. De meeste van die organismen zijn onschadelijk, maar sommige kunnen ziektes veroorzaken. Bij het ontsmetten maak je die schadelijke micro-organismen onschadelijk, zodat ze geen infectie kunnen veroorzaken. Dat werkt anders dan gewoon schoonmaken. Schoonmaken verwijdert vuil en stof, maar doodt niet automatisch ziekteverwekkers. Een desinfecterend middel gaat een stap verder en tast de celwand of het erfelijk materiaal van micro-organismen aan, waardoor ze afsterven of zich niet meer kunnen vermenigvuldigen.

Welke middelen je gebruikt voor ontsmetting

Er zijn verschillende soorten middelen beschikbaar voor het ontsmetten van wonden en oppervlakken. Voor wonden worden vaak producten gebruikt op basis van chloorhexidine of jodium. Deze stoffen doden bacteriën op de huid zonder het weefsel te sterk te beschadigen. Alcohol, met name in een concentratie van 70 procent, werkt goed op harde oppervlakken en wordt ook gebruikt voor het reinigen van de huid voor een injectie. Bleek of natriumhypochloriet is sterk en wordt ingezet bij het schoonmaken van toiletten of bij het ontsmetten na contact met lichaamsvloeistoffen. Het is belangrijk om het juiste middel te kiezen voor de juiste situatie. Niet elk product is geschikt voor elk oppervlak of elke toepassing. Lees altijd de gebruiksaanwijzing en let op de inwerktijd: een middel heeft tijd nodig om te werken voordat je het afveegt.

Hoe je een wond goed reinigt en ontsmet

Veel mensen denken dat een wond schoonmaken en ontsmetten hetzelfde is, maar dat klopt niet. De eerste stap is altijd spoelen: houd de wond minstens vijf minuten onder schoon, stromend water om vuil en bacteriën weg te spoelen. Daarna dep je de wond droog met een schoon gaasje. Pas na het reinigen breng je een ontsmettingsmiddel aan, bij voorkeur op een gaasje of wattenstaafje, zodat je de wond niet aanraakt met je vingers. Watten zijn minder geschikt omdat ze pluizen en vezelresten in de wond kunnen achterlaten. Na het aanbrengen van het middel dek je de wond af met een pleister of steriel verband. Diepe wonden, wonden die niet stoppen met bloeden of wonden van dierenbeten vraag je altijd na te laten kijken door een arts.

Wanneer ontsmetten echt nodig is en wanneer niet

Kleine oppervlakkige wondjes, zoals een schaafwond of een kleine snijwond, hebben meestal geen uitgebreide behandeling nodig. Goed spoelen met water is dan al voldoende. Bij wonden die vuil zijn, of waarbij de huid open en diep is geraakt, is het gebruik van een ontsmettingsmiddel wel aan te raden om een infectie te voorkomen. Thuis zijn de plekken waar ontsmetting zinvol is: het toilet, de keuken en oppervlakken die in contact komen met rauw vlees of lichaamsvloeistoffen. Het heeft geen zin om je hele huis dagelijks te ontsmetten. Overmatig gebruik van desinfecterende middelen kan zelfs nadelig zijn, omdat sommige micro-organismen er na verloop van tijd minder gevoelig voor worden. Gebruik ontsmettingsmiddelen dus gericht en alleen waar het echt nuttig is.

Veelgestelde vragen

Mag je alcohol gebruiken om een wond te ontsmetten?
Alcohol wordt soms gebruikt om de huid rondom een wond te reinigen, maar het is niet geschikt voor in de wond zelf. Alcohol beschadigt namelijk het weefsel en vertraagt de genezing. Gebruik voor wonden liever een product op basis van chloorhexidine of jodium, want die zijn milder voor de huid.

Hoe lang moet een ontsmettingsmiddel inwerken?
De inwerktijd verschilt per product. Op een oppervlak heeft een ontsmettingsmiddel meestal enkele minuten nodig voordat het zijn werk gedaan heeft. Veeg het oppervlak niet direct droog, want dan verwijder je het middel voordat het alle micro-organismen heeft kunnen aanpakken. Lees altijd de gebruiksaanwijzing voor de exacte inwerktijd.

Is het gevaarlijk om ontsmettingsmiddelen te combineren?
Ja, het combineren van verschillende ontsmettingsmiddelen kan gevaarlijk zijn. Zo kan de combinatie van bleek en azijn of bleek en ammoniak giftige gassen vrijmaken. Gebruik nooit twee middelen tegelijk op hetzelfde oppervlak, tenzij de fabrikant dat uitdrukkelijk aangeeft.

Wat doe je als een wond tekenen van infectie vertoont?
Als een wond rood, warm of gezwollen wordt, vocht afscheidt of pijn blijft doen na een paar dagen, zijn dat tekenen van een infectie. Ga dan naar de huisarts. Een infectie behandel je niet alleen met een ontsmettingsmiddel; daar is soms een antibioticum voor nodig.