Bruin water uit de kraan: oorzaak, risico en wat je moet doen

Bruin water uit de kraan komt door deeltjes ijzer en mangaan die van nature in het grondwater zitten. Waterbedrijven halen het grootste deel van deze stoffen eruit tijdens de zuivering, maar soms komen er toch roestrode of bruinachtige deeltjes door. Dat ziet er onaangenaam uit, maar het is bijna altijd tijdelijk en verklaarbaar.

Waarom is het water bruin?

De twee meest voorkomende oorzaken zijn ijzer en mangaan. Beide mineralen komen van nature voor in de bodem en lossen op in grondwater. Na de zuivering zitten er nog kleine resthoeveelheden in het leidingwater. Normaal gesproken merk je daar niets van. Maar als de waterdruk plotseling verandert, bijvoorbeeld door een lekkage, een reparatie in de buurt of een brandweerauto die water afneemt, kunnen de afgezette deeltjes in de leidingen loskomen. Het resultaat is bruin of roodbruin water dat uit je kraan komt.

Een tweede oorzaak zit in je eigen installatie. Oudere huizen hebben soms nog stalen leidingen binnenin. Die roesten aan de binnenkant, en die roest kleurt het water bruin. In dit geval speelt het waterbedrijf geen rol: het probleem zit achter de watermeter en is de verantwoordelijkheid van de woningeigenaar.

Is bruin water uit de kraan gevaarlijk?

Bruin water door ijzer en mangaan is in de meeste gevallen niet schadelijk voor de gezondheid. Ijzer is zelfs een stof die het lichaam nodig heeft. Mangaan is dat in kleine hoeveelheden ook, al gelden voor mangaan in drinkwater wel strikte normen, omdat te hoge concentraties op de lange termijn ongewenst zijn. Drink het bruine water liever niet zolang je niet weet wat de precieze oorzaak is, maar één glas leidt bij een gezond persoon vrijwel nooit tot klachten.

Wat je in elk geval niet moet doen: wit wasgoed wassen met bruin water. IJzerdeeltjes kunnen permanent bruine vlekken in stoffen achterlaten. Wacht met de was totdat het water weer helder is.

Wat doe je als je bruin water uit de kraan krijgt?

Volg deze stappen, in volgorde:

• Laat de koude kraan een paar minuten doorlopen. Zet een kraan op een lage waterstand open en laat het water weglopen. In veel gevallen kleart het water vanzelf op binnen vijf tot tien minuten.
• Controleer of je buren hetzelfde hebben. Hebben meerdere huizen in de straat bruin water? Dan ligt het probleem waarschijnlijk in het hoofdnet, niet in jouw huis.
• Bel je waterbedrijf. Zij kunnen nakijken of er werkzaamheden zijn geweest of een storing is opgetreden. De meeste waterbedrijven hebben een storings- of klantenservice die dag en nacht bereikbaar is. In Nederland kun je bijvoorbeeld terecht bij Vitens, Evides, Waternet of het waterbedrijf voor jouw regio.
• Blijft het water bruin na doorspoelen? Dan is de kans groter dat het probleem in jouw eigen leidingen zit. Schakel dan een installateur in om de binnenleidingen te bekijken.

Kun je leidingen zelf doorspoelen?

Ja, en dat helpt vaak goed. Open alle koude kranen in huis na elkaar en laat ze een paar minuten lopen. Begin bij de kraan die het dichtst bij de watermeter zit en werk van daar uit verder. Spoel ook je toiletspoelbak een keer door. Dit verwijdert losgeslagen deeltjes uit de leidingen in je woning. Let op: doe dit alleen met koud water. Warm water haal je uit de boiler of het warmwatertoestel, en daarin kunnen deeltjes zich anders gedragen.

Wanneer moet je meer actie ondernemen?

Als het doorspoelen niet helpt en het water na twintig à dertig minuten nog steeds bruin is, is er meer aan de hand. Mogelijke situaties waarbij je verder moet handelen:

• Het water ruikt ook onaangenaam, naar roest of iets anders onbekends.
• Er drijven zichtbare deeltjes of vlokken in het water.
• Alleen het warme water is bruin (wijst op een probleem met je boiler of warmwatersysteem).
• Je woont in een oud huis met stalen leidingen die nooit zijn vervangen.

In die gevallen is het slim om een erkende loodgieter of installateur te laten kijken. Roestende binnenleidingen lossen zichzelf niet op en kunnen na verloop van tijd ook de waterkwaliteit structureel beïnvloeden.

Bruin water uit de kraan is bijna altijd een tijdelijk en onschuldig probleem dat na doorspoelen verdwijnt. Duurt het langer of twijfel je, neem dan contact op met je waterbedrijf. Zij kunnen snel zeggen of het een netwerkprobleem is of dat je verder moet zoeken in je eigen installatie.