Zwarte wormpjes in de wc: wat zijn het en hoe kom je ervan af?

Zwarte wormpjes in de wc zijn bijna altijd de larven van de rioolmot (ook wel afvoervlieg of Clogmia albipunctata genoemd). Deze kleine, donkere larfjes leven in de slijmlaag die zich ophoopt in afvoerbuizen, sifons en rond de wc-pot. Ze zijn een duidelijk signaal dat er organisch afval of vuil vastzit in je afvoer.

De wormpjes zelf zijn klein, meestal tussen de 4 en 10 millimeter, en hebben een donkerbruin tot zwart uiterlijk. Ze bewegen trager dan je zou verwachten en zie je ze het vaakst vlak bij het wateroppervlak of langs de binnenwand van de pot. Als je ook kleine beestjes ziet die op minivlindertjes lijken en dicht bij de wc of het afvoerputje hangen, dan zijn dat de volwassen rioolmotten.

Waarom zitten er zwarte wormpjes in je wc?

De larven van de rioolmot hebben maar twee dingen nodig: vocht en organisch materiaal. In een wc-afvoer of sifon is dat in overvloed aanwezig. Haar, zeep, vetaanslag en ander afval hopen zich op in de bocht van de afvoer en vormen een ideale voedingsbron voor deze larfjes. Hoe langer die slijmlaag blijft zitten, hoe meer kans de motten krijgen om eieren te leggen.

Je ziet ze vaker in badkamers die weinig gebruikt worden, omdat het water in de sifon dan minder ververst wordt. Ook een wc die lang buiten gebruik is geweest, kan snel een broedplaats worden. Ze komen niet uit het riool zelf; ze leven in de afvoer vlak bij jou, meestal op niet meer dan een halve meter afstand van de wc-pot.

Zo kom je van zwarte wormpjes in de wc af

Het goede nieuws is dat je ze zelf kunt verwijderen zonder een loodgieter te bellen. De aanpak bestaat uit twee stappen: de slijmlaag in de afvoer verwijderen en de omgeving schoonhouden zodat de motten geen kans krijgen om opnieuw te broeden.

• Borstel de binnenkant van de wc grondig, inclusief onder de rand. Gebruik een toiletborstel en een reinigingsmiddel. De larven zitten soms in de dunnere slijmlaag net boven de waterlijn.
• Giet kokend water in de afvoer. Dit lost de vettige slijmlaag in de sifon op. Herhaal dit een paar keer achter elkaar. Let op: doe dit niet bij PVC-leidingen die oud of kwetsbaar zijn; gebruik dan heet maar niet kokend water.
• Gebruik bakzout en azijn. Strooi een flinke scheut natriumbicarbonaat (bakzout) in de afvoer, gevolgd door een glas witte azijn. Laat het bruisen en spoel na een kwartier door met warm water. Dit helpt de organische laag los te maken.
• Gebruik een afvoerreinger of enzymreiniger. Dit zijn middelen die bacteriën of enzymen bevatten die organisch materiaal afbreken. Ze zijn verkrijgbaar in bouwmarkten en drogisterijen en zijn een mildere keuze dan agressieve chemische ontstoppers.
• Reinig ook de sifon zelf als de wormpjes terugkomen. Je kunt de sifon onder een wastafel of doucheput vaak zelf losschroeven en schoonmaken.

Herhaal de reiniging minimaal twee keer per week totdat je geen wormpjes meer ziet. Eén grondige beurt is zelden genoeg, omdat er mogelijk nog eieren aanwezig zijn die je niet ziet.

Zijn zwarte wormpjes in de wc gevaarlijk?

Voor de meeste mensen zijn de larven zelf niet schadelijk. Ze bijten niet en brengen geen ziektes over via direct contact. Wel wijzen ze op een ophoping van bacteriën en organisch afval in je afvoer, wat hygiënisch gezien ongewenst is. Mensen met een sterk verminderde weerstand of allergieën kunnen soms reageren op de aanwezigheid van de volwassen motten, maar dat is niet het geval bij de meeste mensen.

Voorkomen dat ze terugkomen

Regelmatig schoonmaken is de beste bescherming. Spoel de afvoer wekelijks door met heet water en gebruik af en toe een enzymreiniger als onderhoudsmiddel. Zorg dat je de wc en het afvoerputje ook schoonmaakt als ze tijdelijk niet gebruikt worden, en laat het water dan regelmatig doorlopen zodat de sifon gevuld en ververst blijft.

Als je de wormpjes blijft zien ondanks meerdere grondigde schoonmaakbeurten, zit er waarschijnlijk een hardnekkige ophoping dieper in de afvoer. In dat geval kan een afvoerspiraal of een professionele afvoerreiniging uitkomst bieden. Een loodgieter is dan pas echt nodig als je zelf niet bij het probleem kunt.