Alkaliniteit zwembad: wat is de juiste waarde en hoe stel je die in?

De alkaliniteit van je zwembad, ook wel totale alkaliteit (TA) genoemd, is de maatstaf voor het vermogen van het water om schommelingen in de pH op te vangen. De ideale waarde ligt tussen de 80 en 120 mg/liter (of ppm). Zit je binnen die bandbreedte, dan blijft je pH stabieler en heb je minder last van ongewenste schommelingen in de waterchemie.

Alkaliniteit werkt als een buffer. Zonder voldoende buffer kan de pH van je zwembad in korte tijd sterk wisselen, waardoor chloor minder goed werkt, je ogen gaan prikken of het water troebel wordt. Met een goede alkaliniteitswaarde houd je de waterbalans veel makkelijker in evenwicht.

Wat is de ideale alkaliniteit voor je zwembad?

De streefwaarde voor de alkaliniteit in een zwembad ligt tussen de 80 en 120 mg/liter. Sommige bronnen hanteren een iets bredere marge van 80 tot 150 mg/liter, maar de meeste zwembadbeheerders houden 100 mg/liter aan als richtpunt. Zit je daarboven of daaronder, dan loont het de moeite om bij te sturen, al is een kleine afwijking zelden een ramp.

Een handig overzicht:

Alkaliniteit te laag: wat kun je doen?

Is de alkaliniteit te laag, dan gebruik je natriumbicarbonaatom die te verhogen. Dit middel staat ook bekend als natriumbicarbonaat of “pH-buffer”. Het verhoogt de totale alkaliteit zonder de pH direct sterk te beïnvloeden. Dat is handig, want zo stuur je gericht bij.

Als vuistregel geldt: om de alkaliniteit van een zwembad van 50.000 liter met ongeveer 10 mg/liter te verhogen, heb je ruwweg 500 gram natriumbicaronaat nodig. Bereken dit naar de grootte van jouw bad en de gewenste stijging. Strooi het middel verspreid rond de rand van het zwembad, bij voorkeur terwijl de pomp draait, zodat het goed oplost en verdeelt. Meet na 6 tot 8 uur opnieuw.

Alkaliniteit te hoog: zo verlaag je die

Een te hoge alkaliniteit verlaag je met pH-verlager, meestal zwaveligzuur of natriumbisulfaat. Dat zijn dezelfde middelen waarmee je de pH verlaagt, en dat is precies ook het lastige: ze beïnvloeden beide waarden tegelijk. Door de pH-verlager in geconcentreerde vorm op één plek in het water te gooien (met stilstaande pomp), laat je het reageren met de alkaliniteit voordat het zich verspreidt. Dit heet “spot-behandeling”.

Na de behandeling laat je de pomp een uur stilstaan, dan aanzetten, en je meet na een dag opnieuw. Verwacht niet dat je de alkaliniteit in één keer precies goed hebt: doe dit stap voor stap, met telkens kleine hoeveelheden. Te agressief bijsturen leidt alleen maar tot meer gedoe.

Verband tussen alkaliniteit en pH

De alkaliniteit en de pH van je zwembad zijn sterk aan elkaar gekoppeld, maar het zijn twee verschillende grootheden. De pH geeft aan hoe zuur of basisch het water is (streefwaarde: 7,2 tot 7,6). De alkaliniteit bepaalt hoe stabiel die pH blijft. Stel je de pH bij, dan verandert de alkaliniteit mee, en andersom.

In de praktijk geldt: zet eerst de alkaliniteit goed, dan de pH. Als de alkaliniteit op orde is, gedraagt de pH zich een stuk voorspelbaarder en heb je minder frequent bij te sturen. Doe je het andersom, dan kun je eindeloos blijven corrigeren zonder dat het water echt stabiel wordt.

Hoe meet je de alkaliniteit van je zwembad?

De alkaliniteit meet je met een testkit of teststrips die speciaal de totale alkaliteit meten. Gewone pH-strips zijn hier niet voor geschikt. In de winkel vind je teststrips die meerdere waarden tegelijk meten (pH, chloor en alkaliniteit), maar voor een nauwkeurige meting gebruik je liever een druppeltest of een digitale tester. Meet het water altijd op zo’n 30 centimeter diepte en niet vlak na het toevoegen van chemicaliën.

Meet de alkaliniteit minstens één keer per week, of vaker na hevige regen, een flinke zwempartij of nadat je grote hoeveelheden water hebt bijgevuld. Leidingwater en regenwater hebben ieder een eigen alkaliniteitswaarde, waardoor ze de balans in je bad kunnen verstoren.

Zit de alkaliniteit van je zwembad een beetje buiten het ideale bereik, dan hoef je niet meteen in paniek te raken. Kleine afwijkingen corrigeer je rustig met een paar bijstellingen over meerdere dagen. Door regelmatig te meten en kleine stukjes bij te sturen, houd je het water stabiel zonder dat je er veel tijd aan kwijt bent.