Inhoudsopgave

Natuursteen is een van de oudste bouwmaterialen die mensen kennen. Al duizenden jaren gebruiken we het voor tempels, bruggen, vloeren en grafmonumenten. En toch is het nooit uit de mode geraakt. Sterker nog: in moderne interieurs en tuinen is steen uit de natuur populairder dan ooit. Dat is niet zo vreemd, want ieder stuk is uniek. Geen twee platen marmer of leistenen tegels zijn precies hetzelfde.

Soorten steen en hoe ze ontstaan

Steen uit de natuur ontstaat diep in de aarde, soms over miljoenen jaren. Er zijn drie hoofdgroepen: stollingsgesteente, sedimentgesteente en metamorf gesteente. Graniet is een bekend voorbeeld van stollingsgesteente. Het ontstaat wanneer gesmolten gesteente langzaam afkoelt onder de aarde. Marmer is juist een metamorf gesteente: kalksteen dat door hitte en druk is veranderd. Leisteen en zandsteen vallen onder sedimentgesteente en zijn opgebouwd uit laagjes mineralen of zanddeeltjes die door de tijd zijn samengeperst. Elk type heeft zijn eigen eigenschappen. Graniet is erg hard en bestand tegen krassen. Marmer heeft een warme uitstraling en mooie adertjes. Leisteen heeft een ruw, mat oppervlak dat veel gebruikt wordt voor vloeren en daken.

Toepassingen van steen in huis en tuin

Binnen de wereld van interieur en bouw wordt dit materiaal op heel veel manieren ingezet. In de keuken zie je het vaak terug als aanrechtblad of vloertegel. Marmeren werkbladen zijn geliefd vanwege hun mooie tekening, al vragen ze wat meer aandacht dan bijvoorbeeld granieten bladen. In de badkamer worden travertijn en leisteen veel gebruikt voor wanden en vloeren. Buiten in de tuin wordt gestapelde zandsteen als muurtje of rand rondom borders verwerkt. Keien en kinderkopjes worden al eeuwen gebruikt als bestrating. Stenen paden en terrassen blijven mooi als ze goed zijn aangelegd en regelmatig worden schoongemaakt. Naast woningen wordt dit materiaal ook gebruikt voor grafmonumenten. Donkere granieten platen zijn daar een veelgebruikte keuze vanwege hun duurzaamheid en uitstraling.

Onderhoud en levensduur van steensoorten

Een voordeel van steen uit de natuur is de lange levensduur. Met de juiste verzorging gaat het tientallen, soms honderden jaren mee. Dat vraagt wel wat aandacht. Kalksteensoorten zoals marmer en travertijn zijn gevoelig voor zuren. Citroensap of azijn kan het oppervlak aantasten. Het is daarom verstandig om zulke oppervlakken regelmatig in te sealen met een beschermende coating. Graniet heeft minder onderhoud nodig en is geschikt voor druk gebruikte ruimtes. Leisteen buiten kan na verloop van tijd bemost raken. Dat geeft soms een mooie, landelijke uitstraling, maar kan ook glad worden. Schoonmaken met water en een borstel is vaak genoeg. Bij zwaar vervuilde stenen kan een milde steenreiniger helpen. Chemische middelen die te agressief zijn, kunnen het oppervlak beschadigen. Bewaar je het materiaal buiten, dan helpt een dakje of afdekzeil om verwering tegen te gaan in de winter.

Duurzaamheid en herkomst van gesteente

Steen wordt gewonnen in groeves over de hele wereld. Italiaans marmer, Portugese leisteen, Indiaas graniet: elk land heeft zijn eigen varianten. De winning heeft invloed op het milieu. Groeves nemen veel ruimte in en het vervoer van steen over grote afstanden kost energie. Toch wordt dit materiaal ook gezien als duurzaam, omdat het zo lang meegaat. Een granieten vloer hoeft na twintig jaar niet vervangen te worden. Dat scheelt grondstoffen op de lange termijn. Wie bewust wil kiezen, kan letten op de herkomst van het materiaal en kiezen voor steen die dichterbij gewonnen is. In Nederland en België zijn ook steensoorten beschikbaar die uit Europa komen, zoals hardsteen uit België, ook wel petit graniet genoemd. Die keuze beperkt de transportafstand en ondersteunt Europese leveranciers.

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen marmer en graniet?
Marmer en graniet zijn allebei steensoorten, maar ze zijn heel anders van samenstelling en gebruik. Marmer is een zachter gesteente met mooie adertjes en een warme uitstraling, maar het is gevoelig voor vlekken en zuren. Graniet is harder, minder gevoelig voor beschadiging en makkelijker in onderhoud. Voor een aanrechtblad dat veel gebruikt wordt, is graniet vaak een praktischere keuze dan marmer.

Hoe voorkom je vlekken op een stenen aanrechtblad?
Vlekken op een stenen aanrechtblad voorkom je door het oppervlak te behandelen met een steensealer. Dat is een vloeistof die de poriën van de steen afdicht. Spill je toch iets, dep het dan meteen schoon. Zuren zoals citroensap en azijn zijn schadelijk voor kalksteensoorten en moeten snel worden verwijderd.

Kan natuursteen buiten gebruikt worden in het Nederlandse klimaat?
Veel steensoorten zijn goed geschikt voor gebruik buiten in Nederland, maar niet allemaal. Graniet en bepaalde soorten hardsteen zijn vorstbestendig en gaan lang mee. Kalksteensoorten en zachtere gesteenten kunnen beschadigen door vocht en vorst. Vraag bij de leverancier altijd na of de steen geschikt is voor buiten gebruik in een nat en koud klimaat.

Is gerecycled of hergebruikt gesteente ook een optie?
Hergebruikt gesteente is zeker een optie. Oude kinderkopjes, stoeptegels of arduinen dorpels worden regelmatig gesloopt en opnieuw verkocht. Dat is goed voor het milieu en geeft een authentieke uitstraling. Bij kringloopbedrijven, sloopbedrijven en gespecialiseerde steenleveranciers vind je dit soort materiaal terug.